Volkabs / Woorden met tag ‘moeilijke woorden’

Als iets bilateraal is, dan is het tweezijdig. De letterlijke betekenis is dan ook tweezijdig. Een arbeidscontract, bijvoorbeeld, is altijd bilateraal omdat het altijd om twee partijen gaat.

Wanneer er sprake is van een dogma, dan is er geen discussie meer mogelijk. De betekenis van dogma is dan ook: een stelling dat zo vast is dat er geen discussie meer mogelijk is.

Vaak zie je dogma’s terug in religie, waar het bekritiseren een soort taboe is.

Extracomptabel is een term uit de economie slash boekhoudkunde. Wanneer er sprake is van een extracomptabel, dan wil dat zeggen dat er buiten de boekhouding om wat wordt toegevoegd. Bijvoorbeeld: een lijstje kan worden toegevoegd als appendix. 

De officiële betekenis is dus: buiten de boekhouding om.

Een parallellepipedum bestaat echt. Het is geen verzonnen woord, neen. Het parallellepipedum is een 3D vlak met zes parallellogrammen aan de zijkanten, acht hoekpunten en 12 ribben.

Congruentie komt van congruent, wat “overeenstemmend” of “passend” betekent. In de psychologie betekent het dat zowel het denken als het voelen & spreken in overeenstemming zijn en iemand dus gezond en wel is.

Vice kan ook wel eens gezien worden als synoniem van adjunct. Letterlijk betekent het “in plaats van”. Bijvoorbeeld: de vice-president. De vice-president is dus eigenlijk de plaatsvervanger van de president, mocht hij/zij er niet (meer) zijn.

Als iemand heteronoom is, dan dient het zich te houden aan wetten en regels van buitenaf. Bijvoorbeeld: wij zijn gebonden aan wetten die buiten ons om zijn opgesteld en daar dienen we ons aan te houden. Dat wil zeggen dat wij ons heteronoom moeten gedragen.

Exhibitie staat gelijk aan “vertoning”. In het Engels gebruiken we er het woord “exhibition” voor.

Een mecenas betekent letterlijk: “kunstbeschermer”. Een mecenas is vaak een rijk persoon die kunstenaars financiert uit liefde voor het vak.

Bacchanten zijn nimfen die Dionysos (god van de wijn, het plezier en de dans) vergezellen en vereren. Het woord komt uit het oude Griekenland (lees: Griekse mythologie).

(zov: bacchanistisch)

Confabuleren is de naam voor het verschijnsel bij de ziekte van Alzheimer: confabuleren is het gaten in het geheugen opvullen met verzinsels.

Een etnolect. Toen ik het woord voor het eerst las dacht ik: wat een prachtige woord. Dat vind ik nog steeds. En nu de betekenis, want dat is natuurlijk ook belangrijk. Etnolect is een taalvariant (dialect) van een taal zoals die gesproken wordt door sprekers die behoren tot een bepaalde etnische groep binnen het betreffende taalgebied.

Voorbeelden hiervan zijn het Italiaans – Amerikaans. In maffiafilms zien we dit terug, maar ook in Nederland onder bijvoorbeeld de Turken. Sommige woorden spreken zijn anders uit dan de “native speakers” van het Nederlands. Ook dan hebben we het over een etnolect.

Na de Tweede Wereldoorlog werd het Joods-Nederlandse etnolect heel invloedrijk, waarvan woorden als “mazzel” (van “masal”, geluk in het Jiddisch) en “jatten” (van “yad”, hand in het Jiddisch) nog steeds in het huidige Nederlands terug te vinden zijn.